W niedzielę, 22 marca 2026 r. odbył się wyjątkowy spacer historyczny pt. „Śladami akcji pod Arsenałem i jej uczestników”, który poprowadził znany warszawski przewodnik Arkadiusz Żołnierczyk.
Spotkanie rozpoczęło się pod Pomnikiem Mikołaja Kopernika przy ul. Krakowskie Przedmieście, skąd uczestnicy wyruszyli w trasę prowadzącą przez najważniejsze miejsca związane z bohaterami jednej z najbardziej znanych akcji Polskiego Państwa Podziemnego. Spacer przebiegał w niezwykłej atmosferze. Wiosenna aura sprzyjała wspólnemu odkrywaniu miasta, a liczne przystanki pozwalały lepiej zrozumieć kontekst wydarzeń oraz losy ich uczestników.
Akcja pod Arsenałem przygotowana przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów o kryptonimie „Meksyk II” została przeprowadzona 26 marca 1943 w pobliżu Arsenału u zbiegu ulic: Bielańskiej, Długiej i Nalewki w Warszawie. Jej celem było uwolnienie więźniów, w tym Jana Bytnara ps. Rudego aresztowanego przez Niemców dowódcy hufca Południe Grup Szturmowych Szarych Szeregów. „Rudy” wraz z ojcem został aresztowany 23 marca 1943 r. i osadzony na Pawiaku. Brutalnie przesłuchiwany przez Gestapo w alei J. Ch. Szucha. Wiadomość o aresztowaniu „Rudego” wywołała alarm w Szarych Szeregach. Zawiadomiono wszystkich, których adresy znał „Rudy”, oraz tych, którzy znali jego adres. Jeszcze tego samego dnia dowódca warszawskich Grup Szturmowych i jednocześnie zastępca Oddziału Specjalnego „Jerzy” Tadeusz Zawadzki ps. „Zośka” opracował plan i skompletował grupę gotową do przeprowadzenia ataku na więźniarkę przewożącą Bytnara późnym popołudniem po przesłuchaniu z al. Szucha na Pawiak. W wyniku akcji uwolniono podharcmistrza Jana Bytnara „Rudego” oraz 20 innych więźniów przewożonych po przesłuchaniach z siedziby Gestapo do więzienia przy ul. Dzielnej 24/26. Mimo udzielonej pomocy „Rudy” nie przeżył – zbyt brutalnie skatowali go Niemcy. Zmarł 30 marca 1943 roku. Dwóch innych uczestników akcji zostało ciężko rannych i zmarło po kilku dniach. Jedna osoba z zespołu została schwytana i rozstrzelana. Po stronie niemieckiej było czterech zabitych i kilku rannych. W odwecie Niemcy rozstrzelali następnego dnia 140 więźniów, Polaków i Żydów.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom spaceru za obecność i wspólne przeżywanie tej ważnej lekcji historii!
