„Obóz koncentracyjny był jakby wyspą, odciętą od świata, w którym się znajdował: nie obowiązywały tam żadne ustawy, „obywatele” jego nie mieli swych nazwisk, lecz numery, nie mieli żadnych praw ani dokumentów”- Bohdan Generowicz „Prawda oskarża Niemcy hitlerowskie”, 1945.

Słowa Bohdana Generowicza w przejmujący sposób oddają rzeczywistość niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i zagłady – miejsc, w których człowiek był pozbawiany godności, tożsamości i podstawowych praw. To właśnie pamięć o ofiarach tego nieludzkiego systemu była motywem przewodnim uroczystości Narodowego Dnia Pamięci Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Zagłady, która odbyła się 16 czerwca 2026 r. w Muzeum Więzienia Pawiak.

W uroczystości uczestniczyli byli więźniowie obozów koncentracyjnych ich rodziny, przedstawiciele władz państwowych oraz samorządowych, Ambasador Izraela Yaakov Finkelstein, przedstawiciele Ambasady Republiki Federalnej Niemiec, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republiki Austrii, reprezentanci służb mundurowych, Wojska Polskiego oraz  instytucji kultury i stowarzyszeń kombatanckich.

Podczas obchodów oddaliśmy hołd wszystkim więźniom, zamordowanym oraz tym, którzy mimo niewyobrażalnego cierpienia zachowali człowieczeństwo i dali świadectwo prawdzie. Pawiak – miejsce szczególnie naznaczone historią okupacji niemieckiej – stał się przestrzenią refleksji nad tragicznymi losami milionów ofiar nazistowskiego terroru.

Jak podkreśliła Katarzyna Legawiec, p.o. Dyrektor Muzeum Niepodległości, naszym obowiązkiem jest pielęgnowanie pamięci o ofiarach oraz przekazywanie prawdy historycznej kolejnym pokoleniom.

Minister Lech Parell w swoim przemówieniu podkreślił znaczenie Pomnika Drzewa Pawiackiego kierując te słowa do zgromadzonych: W ten sposób ten wiąz urósł niepostrzeżenie do rangi narodowego symbolu. Gdy usechł, został zastąpiony przez odlew odtwarzający strukturę kory, wszystkie sęki i załamania. Włożono w to wiele wysiłku, gdyż uznano, że symbole trzeba zachować dla przyszłych pokoleń. Są one wyrazem naszej tożsamości, jak kotwica w trakcie niemieckiej okupacji lub znak „Victorii” w czasach „Solidarności” .

List do zgromadzonych z okazji obchodów Narodowego Dnia Pamięci Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Zagłady skierował Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak -Kamysz.

Podczas uroczystości odbyła się ceremonia wręczenia Medalu Pro Patria, którym został uhonorowany Jacek Tarasiewicz  – prezes Klubu Byłych Więźniów Politycznych Obozu Koncentracyjnego Mauthausen-Gusen. Na zakończenie delegacje złożyły wieńce pod Pomnikiem Drzewa Pawiackiego.

Pragniemy podziękować wszystkim obecnym na uroczystości, wśród nich byli: 

Stanisław Zalewski, były więzień KL Auschwitz i Mauthausen-Gusen,

Barbara Wojnarowska-Gautier, więźniarka KL Auschwitz,

Barbara Piotrowska, więźniarka KL Ravensbrück,

Alojzy Maciak, były więzień KL Buchenwald,

Wiesław Paciorek, były więzień KL Gross Rosen,

Jan Gębalski – Dyrektor Gabinetu Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego

Jerzy Woźniak- Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej,

Jolanta Hibner- senator Rzeczypospolitej Polskiej,

Michał Nieznański- reprezentujący wicemarszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Krzysztofa Bosaka,

dr Paweł Ceranka, kierownik Referatu Wiedzy Historycznej, Biuro Zarządzania Wiedzą i Historią Dyplomacji MSZ,

Marek Krawczyk, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego,

Liwiusz Laska, Dyrektor Generalny w Ministerstwie Rodziny Pracy i Polityki Społecznej,

Zbigniew Siedlewski, zastępca Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej,

Yaakov Finkelstein, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Izraela w Rzeczypospolitej Polskiej,

Verene Hable, Konsul Generalna Republiki Austrii w Warszawie,

dr Harry Dadswell, Pierwszy Sekretarz Polityczny Ambasady Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w Rzeczypospolitej Polskiej,

Sabine Seidler, kierownik Wydziału Politycznego Ambasady Republiki Federalnej Niemiec w Rzeczypospolitej Polskiej,

Katarzyna Kierzek-Koperska, Urszula Koszutska, Jerzy Meysztowicz, posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej,

Jarosław Krajewski, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 

Katarzyna Ueberhan, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej,

Aleksander Kowaliński, Ruch Narodowy,

Zbigniew Czaplicki, Pełnomocnik Marszałka do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

Adam Falis, pełnomocnik Wojewody Mazowieckiego do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

Karolina Misiejko, rzecznik Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika,

Renata Goździk-Łuba, przedstawiciel Wydziału Instytucji Kultury m.st. Warszawy, reprezentująca Prezydenta m.st. Warszawy Rafała Trzaskowskiego,

Aleksander Ferens, burmistrz Dzielnicy Śródmieście, m.st. Warszawy,

komisarz Jarosław Śledziewski, reprezentujący Komendanta Głównego Policji,

ppłk Robert Trembowelski, reprezentujący Dyrektora Generalnego Służby Więziennej,

Małgorzata Włodek, członek prezydium Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej,

płk Czesław Lewandowski Prezes Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych,

Janusz Maksymowicz, Prezes Zarządu Głównego Związku Powstańców Warszawskich,

Anna Stupnicka-Bando, prezes honorowa Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata,

Jan Okulicz, prezes Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej,

Jacek Tarasiewicz, Prezes Klubu Byłych Więźniów Politycznych Obozu Koncentracyjnego Mauthausen-Gusen oraz przedstawiciel w Międzynarodowym Komitecie Mauthausen,

Magdalena Rochnowska, Zastępca Dyrektora Muzeum Wojska Polskiego,

Marta Gosk, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL,

Halina Postek, Muzeum Getta Warszawskiego,

Grażyna Ryfka oraz Katarzyna Piktel, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie,

gen. dyw. nawig. Zbigniew Galec, płk dypl. Jan Urbaniak, Stowarzyszenie Promocja 77 Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej

Antoni Jóźwiak, Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej Polskiej.

Organizatorami wydarzenia byli: Lech Parell, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ks. Mikołaj Skłodowski, Prezes Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych oraz Katarzyna Legawiec, p.o. Dyrektor Muzeum Niepodległości w Warszawie.