Grudzień rozpoczęliśmy doniosłym momentem – do Muzeum powróciło 60 grypsów powstałych na terenie więzienia Pawiak, które w 2025 roku zostały poddane badaniom i zabiegom konserwatorskim w ramach projektu „Konserwacja Drzewa Pawiackiego oraz wybranych artefaktów Pawiaka finansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego”. 60 grypsów na 60-lecie Muzeum Więzienia Pawiak.

Wybrane zostało 60 obiektów wymagających pilnej interwencji konserwatorskiej. Grypsy pawiackie ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie nie były do tej pory tematem prac badawczych konserwatorów zabytków dlatego w ramach projektu kluczowym etapem było przeprowadzenie różnorodnych badań laboratoryjnych poszerzających wiedzę o materiałach używanych do prowadzenia tajnej korespondencji na terenie więzienia i o przyczynach ich obecnego stanu zachowania.  

Obiekty zostały poddane licznym zabiegom konserwatorskim, które uratowały je przed skutkami postępującej degradacji. Zostały odpowiednio zabezpieczone i przetrwają kolejne dziesiątki, a może i setki lat jako dziedzictwo dla przyszłych pokoleń.

Zadanie „Konserwacja rzeźb i Pomnika Drzewa Pawiackiego oraz wybranych artefaktów Pawiaka w 60. rocznicę powstania Muzeum” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego oraz ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.